İspanyol fasulyesi birkaç kelimeyle
- Yaygın fasulyenin ( Phaseolus vulgaris ) bir akrabası ve Fabaceae familyasının bir üyesi olan kırmızı koşucu fasulye ( Phaseolus coccineus ), Orta Amerika’nın yüksek bölgelerinden köken almaktadır.
- Bu çok yıllık ancak dona karşı hassas otsu bitki, bölgemizde yıllık olarak yetiştirilmektedir.
- Kırmızı fasulye, 4 metreye kadar uzayabilen sarmaşık gövdeler üreten tırmanıcı bir bitkidir.
- Bu bitki, güzel kızıl çiçek kümeleri nedeniyle süs bitkisi olarak da kullanılır, ayrıca meyve kabukları taze veya kurutulmuş olarak tüketilebildiği için yenilebilir bir bitkidir.
- İyi bir bahçe toprağında ekimi ve bakımı kolaydır.
Uzmanımızdan bir mesaj
Edebiyat bize kırmızı fasulyelerin sinek kuşlarını çektiğini söylüyor! Kabul edelim ki, bahçenizde herhangi birini görmeniz pek olası değil. Ancak, parlak kırmızı çiçeklerinin muhteşem kümeleri için kırmızı fasulye ( Phaseolus coccineus ) yetiştirebilirsiniz . Bu çiçekler aynı zamanda tozlayıcıdır ve arıları ve yaban arılarını (bahçemizde!) memnun edecektir.
Özellikle güçlü bir tırmanıcı bitki olan kırmızı fasulye, bir kafes veya pergolaya özgürce sarılabilir . Ayrıca, tıpkı sıradan fasulye ( Phaseolus vulgaris ) gibi yenen uzun, yenilebilir kabuklarının da tadını çıkaracaksınız . Çeşidine bağlı olarak çeşitli renklerde güzelce alacalı olan tohumları ise lezzetli bir tada sahiptir.
Orta Amerika’nın yüksek bölgelerine özgü olan kızıl fasulye, etli, yumru benzeri kökler üreten çok yıllık bir bitkidir. Bizim enlemlerimizde, sıfırın altındaki sıcaklıklar kızıl fasulyeyi yıllık bir bitki haline getirmiştir ; bu durum birçok açıdan dikkat çekicidir, ancak Batı bahçelerimizde önemli bir yeri hak etmektedir.
Tanım ve botanik
Kimlik kartı
- Latince isimPhaseolus coccineus
- AileFabaceae
- Genel isimkoşucu fasulye, kırmızı fasulye, çiçek fasulyesi, buket fasulyesi
- Çiçek açmakyaz
- Yükseklik4 metreye kadar
- Maruziyetgüneşli
- Toprak tipisıradan
- Kırsallıkkırsal değil
Fransa’da pek bilinmese de, kırmızı fasulye dünyada en çok yetiştirilen üçüncü fasulye türüdür . Birçok Güney Amerika ve Akdeniz ülkesinde insanlar kırmızı fasulyeyi uzun yeşil kabukları veya kurutulmuş tohumları şeklinde tüketirler.
Botanik tabağı
Fabaceae familyasının bir üyesi olan Phaseolus coccineus , tamamı Kuzey Meksika’nın nemli bataklıklarında hala bulunan yabani bir varyeteden türemiş çok sayıda çeşide sahiptir . Aslında, kırmızı fasulye Orta Amerika’da, özellikle Honduras, Guatemala ve Meksika’da ortaya çıkmıştır. Arkeolojik kazılar, yabani varyetenin tohumlarını Durango ve Puebla’da ve Meksika’daki Tamaulipas mağaralarında ortaya çıkarmıştır; burada Anahuac halkı onu yavaş yavaş evcilleştirmiştir.
Kırmızı fasulye ( Phaseolus vulgaris ) muhtemelen 16. yüzyılda İspanyollar tarafından Avrupa topraklarına getirilmiş ve tıpkı bizim bildiğimiz yeşil fasulye gibi Avrupa’da ortaya çıkmıştır . 18. yüzyıla gelindiğinde, parlak renkli çiçekleriyle süslediği İngiliz bahçelerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmişti. Meksika dağlarının derin vadilerinde yaşayan sinek kuşlarını cezbeden de bu çarpıcı kırmızı renktir. Bir Amerikan ornitoloji web sitesi bile kırmızı fasulyeyi sinek kuşlarının en çok ziyaret ettiği bitkiler arasında listeliyor. Bizim bölgemizde ise, kırmızı fasulyenin çiçeklerini seven yaban arıları, bal arıları, marangoz arıları ve diğer tozlayıcı böceklere güveniyoruz . Bu böcekler tozlaşmadan ve dolayısıyla meyve vermesinden sorumludur.
Kırmızı fasulye, çok yıllık bir bitkidir; ancak bölgemizde dayanıklılığının düşük olması nedeniyle yıllık olarak yetiştirilir. Yıldız çiçeği yumrularına benzer yumrulu bir ana köke sahiptir . Bu etli kökler nişasta bakımından zengindir (ancak zehirli maddeler de içerir) ve Orta Amerika’daki bazı etnik grupların beslenme düzeninin bir parçasıdır.
Bu süs ve yenilebilir bitki, tırmanma özelliğine sahiptir. Sarmaşık gövdeleri, kafes, tel örgü, pergola veya herhangi bir çit gibi sağlanan her türlü desteğin etrafına dolanır ve kıvrılır. 4 metre uzunluğa ulaşabilirler, ancak genellikle 2,5 ila 3 metre uzunluğunda olurlar.
Yaprak döken bitkinin yaprakları orta yeşil renktedir. Alternatif, üç yapraklı, oval yapraklar sivri (akuminat) bir şekilde sonlanır ve kalp şeklini andırır. Açık renkli damarları vardır. Bazı çeşitlerin yapraklarının alt yüzeyleri hafif morumsu renktedir.
Daha önce de belirttiğimiz gibi, çiçeklenme olağanüstü ve tek başına bile kırmızı fasulye bitkisini bahçenize eklemenizi haklı çıkarıyor . Haziran’dan Eylül’e kadar bitki, parlak kırmızı, bezelye benzeri çiçeklerden oluşan yaklaşık 20 santimetre uzunluğundaki kümelerle kaplıdır. Diğer çeşitleri kırmızı ve beyaz, turuncu veya beyaz renklerde çiçek açar.
Kırmızı fasulye çiçeği, kızıl kırmızı, turuncu veya iki renkli olabilir.
Bu çiçekler , başlangıçta düz olan, daha sonra iki ayrı kapağa sahip tohumlarla doldukça şişen, uzun, yenilebilir yeşil kapsüller oluşturur ; tohumlar çeşidine bağlı olarak çeşitli renklerdedir. Kırmızı benekli beyaz, kırmızı lekeli pembe, bronz, kahverengi, mor, siyah… bu tohumlar çok çeşitli özgün renkler sergiler.
Ancak benzersizlikleri bununla da sınırlı kalmıyor; bu kırmızı fasulye tohumlarının hipogeal çimlenmeye sahip olduğu söyleniyor . Özellikle, yaygın fasulyelerin aksine, çimlenme sırasında kotiledonlar toprak altında kalırken, gövde ilk yapraklarını taşıyarak ortaya çıkıyor. Yaygın fasulyelerde ise kotiledonlar gövdeye bağlı olarak topraktan çıkar.
Çimlenme sırasında, sıradan fasulyelerin (sağda) aksine, kotiledonlar toprakta kalır.
Kırmızı fasulye, bu özelliğini yaklaşık 2000 ila 3000 metre rakımlardaki dağlık kökenlerinden miras almıştır. Benzer şekilde, tohumlar nispeten düşük sıcaklıklarda, yaklaşık 15 ila 17°C’de çimlenir. Tohumların olgunlaşması yaklaşık 4 ila 5 ay sürer.
Kırmızı fasulye ekimi
Nereye ekmeli?
Kırmızı fasulye, yetiştirme koşulları açısından özellikle talepkar değildir. İyi, zengin, iyi drene edilmiş bahçe toprağı tamamen yeterlidir . Bununla birlikte, daha soğuk topraklara da tolerans gösterirler. Toprak gevşetilmeli ve yabani otlardan ve taşlardan temizlenmelidir.
Kırmızı fasulye bitkisi, yazları çok sıcak olan bölgeler dışında, tam güneş altında iyi gelişir; sıcak yazlarda ise kısmi gölgeye ihtiyaç duyar. Ancak, rüzgardan korunaklı bir yer sağlamanız gerekir.
Ne zaman ekim yapılmalı?
Açık arazide , kırmızı fasulye, don riski geçtikten hemen sonra , Loire Nehri’nin kuzeyinde Mayıs ortasında, daha güneyde ise Nisan ayında ekilir. Aslen Orta Amerika dağlarından gelen kırmızı fasulye, 15 ila 20 °C arasındaki sıcaklıklarda çimlenir.
Kışların daha uzun sürdüğü bölgelerde iç mekanda da ekim yapmayı tercih edebilirsiniz. Sırık fasulyesinin oldukça uzun bir büyüme döngüsü olduğundan (ekim ve olgunlaşmamış baklaların hasadı arasında yaklaşık 90 ila 100 gün), onları Mart ayının başlarında ısıtmalı bir soğuk serada ekebilirsiniz. Daha sonra, don riski geçtikten sonra onları dışarıya dikmeniz yeterlidir.
Tohum nasıl ekilir?
Diğer fasulye çeşitleri gibi, sırık fasulyesi de 3 ila 4 tohumdan oluşan kümeler halinde, 50 cm aralıklarla ekilir . Sıra halinde ekim yapılıyorsa, her sıra arasında en az 80 cm boşluk bırakılmalıdır. Tohumlar yaklaşık 5 cm derinliğe ekilmelidir.
Tohumlar çimlenene kadar toprak nemli tutulmalıdır; çimlenme ekimden yaklaşık on gün sonra gerçekleşir.
Taze fasulye yetiştirmek
Eğer sebze bahçenizde fasulye yetiştirmeye karar verdiyseniz, öncelikli olarak destekleyici kafesler kullanmalısınız. Ayrıca, bir verandayı gölgelemek için bir kafese veya pergolaya tırmanmaları için de yönlendirebilirsiniz . Her durumda, sebze bahçesinde kafesler olmazsa olmazdır. Birkaç çözüm mevcuttur: çocukları eğlendirmek için bir çadır veya Kanada çadırı, kazıklar, demir çubuklar veya bambu direkler arasına gerilmiş teller, bir kafes ağı veya hatta tavuk teli. Gövdeler desteklerinin etrafına kolayca dolanır.
Koşucu fasulyeleri eğitmenin bin bir yolu vardır.
Sıcak havalarda, özellikle çiçekler tohum kapsülüne dönüşürken, düzenli olarak sulayın . Düzenli sulama ayrıca çiçeklerin dökülmesini de önler. Sulama ihtiyacını azaltmak için malçlama yapmayı düşünün. Ayrıca düzenli olarak çapalama da yapılmalıdır.
Bitkiler 15 ila 20 cm yüksekliğe ulaştığında toprak yığılması da önerilir .
Kırmızı fasulye çeşitleri yaygın fasulye hastalıklarına karşı özellikle hassas olmasa da, bitkiyi zayıflatabilen yaprak biti kolonileri tarafından saldırıya uğrayabilirler . Uğur böceği gibi doğal avcılar istilayı kontrol altında tutmaya yardımcı olur. Virginie ayrıca yaprak bitlerini tanımlama ve tedavi etme sırlarını da paylaşıyor.
Genç bitkiler ise sümüklü böcekler tarafından oldukça değerli bulunur. Bu doymak bilmez düşmanla etkili ve doğal bir şekilde mücadele etmenin 7 yoluna göz atmaktan çekinmeyin .
Taze fasulye ile iyi uyum sağlar.
Fabaceae familyasının bir üyesi olan kırmızı fasulye, sebze bahçesinde patates , pancar , havuç , patlıcan , mısır ve kabakların yanına ekildiğinde iyi gelişir. Ancak, soğanlı bitkilerin ( sarımsak , arpacık soğanı , soğan ve pırasa ) yanına ekilmeyi tolere etmez , ayrıca bezelyelerin yanına ekilmeyi de sevmez .
Eğer kırmızı fasulyeyi sadece süs bitkisi olarak yetiştiriyorsanız, onu sabah sefası , tatlı bezelye , burgu çiçeği ( Phaseolus caracalla ) veya nasturtium ile birlikte dikin.
Sabah sefası , tatlı bezelye ve nasturtium çiçekleriyle birlikte ekildiğinde , kırmızı fasulye bitkisi güzel ve renkli bir görüntü oluşturabilir veya çirkin bir duvarı güzelleştirebilir.
İspanyol fasulyesinin hasadı ve depolanması
Sırık fasulyesi için iki hasat dönemi vardır. İlki , diğer fasulyelerde olduğu gibi, bakla kabuklarının oluştuğu zamandır . Çeşidine bağlı olarak, bakla kabukları 15 ila 20 cm uzunluğa ulaştığında toplanır. Tohumlar oluşmadan önce hasat edin, çünkü bakla kabukları hızla lifli hale gelir. Henüz düzken bakla kabukları mükemmeldir. Daha büyük hale geldikten sonra, pişirmek için parçalara ayrılabilirler.
Fasulyelerinizi düzenli olarak hasat ederseniz, bitki yeni bakla üretmeye teşvik edilir. Bu olgunlaşmamış fasulyeler buzdolabında 5 gün saklanabilir; haşlanıp dondurulabilirler.
İspanyol fasulyesi, henüz düz veya kuru oldukları olgunlaşmamış aşamada hasat edilir.
Ekim ayı civarında, ekimden yaklaşık 4-5 ay sonra, fasulye kabukları kuruduğunda da hasat edilebilir . Bu şekilde, genellikle 2 euro büyüklüğünde, güzel renkli kuru fasulyeler elde edilir.
İspanyol fasulyesi, bahçeden sofraya
Kırmızı fasulye, diğer fasulyeler gibi tüketilir . Çok gençken toplanırlar ve taze fasulye veya yeşil fasulye gibi hazırlanır, buharda pişirilir veya haşlanır, ardından domates, soğan veya sarımsakla tatlandırılır. Daha büyüklerse, pişirmek için parçalara ayrılırlar. Ayrıca maydanozla birlikte wok tavasında sotelenebilirler.
Kurutulmuş İspanyol fasulyesi çorbalarda, pürelerde, ezilmiş halde veya İspanyol usulü domates sosuyla pişirilebilir. Pişirmeyi kolaylaştırmak için bir gece önceden suda bekletilmesi önerilir.
